LIFE: Deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatie

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO)

Wat is de LIFE: Deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatie?

LIFE: Deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatie is een Europese subsidie voor projecten die bijdragen aan het terugdringen van broeikasgasuitstoot of aan het beter voorbereiden op gevolgen van klimaatverandering, zoals wateroverlast en droogte. Het deelprogramma omvat ook projecten gericht op klimaatbeleid, bewustwording en kennisverspreiding, en op energieonderwerpen die niet onder de specifieke call van het deelprogramma Hernieuwbare energietransitie vallen. De aanvraag verloopt in één stap rechtstreeks bij de Europese Commissie, met de mogelijkheid om vooraf een projectidee aan RVO voor te leggen.

Wie komt in aanmerking voor de LIFE: Deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatie?

LIFE: Deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatie richt zich op organisaties die een project willen uitvoeren rondom klimaatverandering, gericht op een klimaatbestendige economie of vermindering van broeikasgassen. Het deelprogramma kent vier onderdelen, elk met een eigen invalshoek:

Je bent gevestigd in Nederland
Landelijke regeling.
De definitieve beoordeling ligt bij Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).
  • Verminderen van klimaatverandering (mitigatie): voor wie de uitstoot van broeikasgassen terugdringt, bijvoorbeeld via doorontwikkeling of toepassing van wetgeving en beleid, of via innovatieve technologieën of methoden.
  • Aanpassen aan klimaatverandering (adaptatie): voor wie innovaties ontwikkelt of toepast om beter voorbereid te zijn op gevolgen van klimaatverandering, zoals wateroverlast en droogte, op het gebied van beleid, wetgeving of technologie.
  • Informatie en bestuur: voor wie zich richt op beleid en bewustwording rond het klimaat, zoals communicatie, samenwerking of kennisverspreiding.
  • Complementair aan het deelprogramma Hernieuwbare energietransitie: voor energieonderwerpen die niet onder de specifieke call van dat deelprogramma vallen.

Natuurlijke personen komen niet in aanmerking; alleen rechtspersonen (naar nationaal recht, EU-recht of internationaal recht, of onder EU-recht opgerichte entiteiten of internationale organisaties) kunnen deelnemen. Aanvragers moeten gevestigd zijn in een EU-lidstaat of een daaraan verbonden overzees land of gebied, in een derde land dat is geassocieerd met het LIFE-programma, of, onder specifieke voorwaarden, in een ander derde land dat in het werkprogramma wordt genoemd.

Waarvoor krijg je subsidie?

Subsidie is bedoeld voor projecten die passen bij een van de vier onderdelen van het deelprogramma:

  • Mitigatieprojecten: het terugdringen van broeikasgasuitstoot, bijvoorbeeld door doorontwikkeling of toepassing van wetgeving en beleid, of door innovatieve technologieën of methoden.
  • Adaptatieprojecten: het ontwikkelen of toepassen van innovaties op het gebied van beleid, wetgeving of technologie om beter voorbereid te zijn op gevolgen van klimaatverandering.
  • Informatie- en bestuursprojecten: activiteiten gericht op beleid en bewustwording rond het klimaat, zoals communicatie, samenwerking of kennisverspreiding.
  • Projecten complementair aan het deelprogramma Hernieuwbare energietransitie: energieonderwerpen die niet onder de specifieke call van dat deelprogramma vallen.

Subsidiabel zijn onder meer de kosten van standaard actieprojecten, technische assistentieprojecten en (waar van toepassing) strategische geïntegreerde projecten. Kosten voor de aankoop van grond kunnen subsidiabel zijn als de aankoop bijdraagt aan het verbeteren, in stand houden of herstellen van het Natura 2000-netwerk, aankoop de meest kosteneffectieve manier is om het beoogde natuurbehoudsresultaat te bereiken, de grond op lange termijn wordt gereserveerd voor doelen die passen bij de doelstellingen van het programma, en de betrokken lidstaat de langdurige toewijzing van de grond aan natuurbehoud waarborgt. Onderzoek en ontwikkeling worden niet gesubsidieerd; pilot- en demonstratieprojecten wel.

Hoeveel subsidie krijg je?

U krijgt subsidie voor 60% van de kosten van uw project. De andere 40% betaalt u zelf.

Rondes en deadlines

RondeOpentSluitBudgetVerdeling
Openstelling21 apr 202622 sep 2026--

Wat zijn de voorwaarden van de LIFE: Deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatie?

De belangrijkste voorwaarde is dat uw project bijdraagt aan een van de vier onderdelen van het deelprogramma en aansluit bij de algemene en specifieke doelstellingen van het LIFE-programma: het bevorderen van de omschakeling naar een duurzame, circulaire, energie-efficiënte, op hernieuwbare energie gebaseerde, klimaatneutrale en klimaatbestendige economie.

Bij de beoordeling van projecten gelden onder meer de volgende uitgangspunten:

  • Het project moet van belang zijn voor de Unie door een significante bijdrage te leveren aan de doelstellingen van het LIFE-programma en mag die doelstellingen niet ondermijnen.
  • Het project moet een kosteneffectieve aanpak volgen en technisch en financieel coherent zijn.
  • Projecten met het grootste potentieel om bij te dragen aan de doelstellingen krijgen voorrang.
  • Projecten die co-baten opleveren en synergie bevorderen tussen de subprogramma's krijgen een bonus bij de beoordeling.
  • Projecten met het grootste potentieel voor replicatie en overname door de publieke of private sector, of voor het mobiliseren van de meeste investeringen (katalysatorpotentieel), krijgen een bonus bij de beoordeling.
  • Projecten die voortbouwen op of resultaten van eerdere LIFE-projecten of andere EU-fondsen opschalen, krijgen een bonus bij de beoordeling.
  • In voorkomende gevallen krijgen projecten in geografische gebieden met specifieke behoeften of kwetsbaarheden extra aandacht.

Kwaliteit is het criterium dat de beoordeling en toekenning van projecten stuurt. Voor het onderdeel Clean Energy Transition binnen het bredere LIFE-programma geldt volgens het projectideeformulier dat voor de meeste onderwerpen minstens 3 partners uit EU-landen moeten samenwerken, waarbij in principe de hele keten betrokken is; dit onderdeel valt echter onder het deelprogramma Hernieuwbare energietransitie en niet onder Klimaatmitigatie en -adaptatie.

Hoe vraag je de LIFE: Deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatie aan?

Een aanvraag voor het deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatie bestaat uit één stap: u dient direct een volledige aanvraag in (full proposal), er is geen aparte voorselectiefase.

De aanvraag zelf verloopt niet via RVO maar via de website Klimaatmitigatie en -adaptatie van de Europese Commissie. Daar staat alle informatie om de subsidieaanvraag in te dienen.

Voorafgaand aan de aanvraag kunt u vrijblijvend een projectidee voorleggen aan RVO:

  • Gebruik hiervoor het projectidee-formulier (Word-document), waarin u onder meer aangeeft: naam organisatie en contactpersoon, op welk onderdeel van LIFE het project betrekking heeft, de titel en een beschrijving van het project in één zin en op maximaal één A4, de vermoedelijke aansluiting bij het LIFE-programma en verwachte resultaten, eventuele samenwerking met partners (aantal en land), en de verwachte kosten.
  • Stuur dit formulier een paar weken voor de indieningsdatum naar life@rvo.nl. Een adviseur van RVO neemt dan contact met u op.
  • U kunt ook rechtstreeks via life@rvo.nl contact opnemen.

Let bij het opstellen van uw aanvraag op:

  • een duidelijke probleemanalyse: welk probleem u oplost en waarom dit belangrijk is;
  • een logische koppeling van doelen, activiteiten en resultaten;
  • een concrete en meetbare beschrijving van de impact op milieu, klimaat of energie.

Komt u er zelf niet uit bij het indienen op de website van de Europese Commissie, dan helpt RVO u daarbij.

Wat gebeurt er na je aanvraag?

Kwaliteit is het criterium dat de beoordeling en toekenning van projecten binnen het LIFE-programma stuurt; de aanvraag wordt dus niet simpelweg op volgorde van binnenkomst behandeld maar inhoudelijk getoetst aan de doelstellingen en beoordelingsprincipes van het programma.

Tijdens de uitvoering geldt voor ontvangers van LIFE-financiering dat zij de oorsprong van de middelen erkennen en de zichtbaarheid van de EU-financiering waarborgen, onder meer door het gebruik van het LIFE-programmalogo bij de promotie van het project en de resultaten, en op duurzame goederen die binnen het project zijn aangeschaft.

Welke documenten heb je nodig?

Het loket publiceert 2 documenten bij deze regeling: formats, verklaringen en de regelingtekst zelf. Je kunt ze hier rechtstreeks downloaden.

Vraag het dossier

Stel een vraag over LIFE: Deelprogramma Klimaatmitigatie en -adaptatie. Het antwoord komt uitsluitend uit de documenten van het loket zelf, met de vindplaats erbij. Staat het er niet in, dan zegt de chat dat.

Waar komt deze informatie vandaan?

Deze pagina is samengesteld uit de officiële publicaties van Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO); controleer de definitieve voorwaarden altijd bij het loket zelf.