Realisatiestimulans
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Wat is de Realisatiestimulans?
De Realisatiestimulans is een specifieke uitkering van het Rijk aan gemeenten voor de bouw van betaalbare woningen. Gemeenten ontvangen een vast bedrag per betaalbare woning waarvan de bouw is gestart, uitgekeerd in het jaar nadat de bouw is begonnen. De bijdrage wordt achteraf toegekend, op basis van de jaarlijkse SiSa-verantwoording.
Wie komt in aanmerking voor de Realisatiestimulans?
De Realisatiestimulans is een specifieke uitkering voor gemeenten. Alle Nederlandse gemeenten kunnen betaalbare woningen registreren waarvan de bouw is gestart.
Projectontwikkelaars en woningbouwcorporaties kunnen zelf geen woningen registreren; zij nemen daarvoor contact op met de gemeentelijke accountant. Gemeenten met een aandachtsgebied dat is aangesloten bij het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV) komen daarnaast in aanmerking voor extra ondersteuning via de Realisatiestimulans.
Waarvoor krijg je subsidie?
De Realisatiestimulans is geen kostenvergoeding voor specifieke activiteiten, maar een vaste bijdrage per gerealiseerde betaalbare woning waarvan de bouw is gestart. Er wordt dus niet per kostensoort vergoed; het bedrag per woning is gelijk, ongeacht de gemaakte bouwkosten.
Woningen die meetellen:
- Nieuwbouwwoningen.
- Woningen die door verbouw ontstaan, zoals optopping, splitsing of transformatie van bestaande panden.
- Flexwoningen en andere tijdelijke woonvormen, (vergunningsvrije) (pré)(mantel)zorgwoningen en woonwagens, mits deze voldoen aan de definitie van betaalbare woning en er sprake is van een koop- of huurprijs.
- Gerenoveerde woningen, alleen als de renovatie leidt tot een nieuwe toevoeging aan de woningvoorraad (bijvoorbeeld via woningsplitsing).
Woningen die niet meetellen:
- Onzelfstandige woonruimten (deze leveren geen aparte bijdrage op; alleen het gebouw als geheel telt als één woning).
- Tijdelijke opvangplekken zonder koop- of huurprijs, zoals asielzoekersopvang, noodopvang voor dak- en thuislozen, vrouwenopvang of crisisopvang voor jongeren.
- Woonruimten in intramurale zorginstellingen waarvan de huisvesting via de Wet langdurige zorg (Wlz) wordt betaald.
- Woningen waarvoor al andere financiële steun is ontvangen uit een van de genoemde eerdere woningbouwregelingen (zie 'Hoeveel krijg je?'), tenzij het gaat om extra woningen die zonder die eerdere bijdrage zijn toegevoegd.
De besteding van de ontvangen middelen door de gemeente zelf is vrij: er is geen voorschrift over waaraan het geld precies moet worden uitgegeven.
Wat zijn de voorwaarden van de Realisatiestimulans?
De belangrijkste eisen waarop een registratie kan stuklopen:
- De startbouw van alle opgegeven woningen moet vallen in het jaar waarover de gemeente SiSa-verantwoording aflegt.
- Het gaat om het bruto aantal woningen waarvan de bouw start; gesloopte woningen worden hier niet van afgetrokken.
- Bij splitsing van woningen telt elke nieuw ontstane woning mee voor een bijdrage.
- Alleen zelfstandige woningen tellen mee; onzelfstandige woonruimten leveren geen aparte bijdrage op.
- Woningen moeten voldoen aan de definitie van betaalbare woning; er moet sprake zijn van een koop- of huurprijs. Tijdelijke opvangplekken zonder koop- of huurprijs (zoals asielzoekersopvang, noodopvang voor dak- en thuislozen, vrouwenopvang of crisisopvang voor jongeren) en woonruimten in intramurale zorginstellingen die via de Wlz worden betaald, komen niet in aanmerking.
- Gerenoveerde woningen tellen alleen mee als de renovatie leidt tot een nieuwe toevoeging aan de woningvoorraad, bijvoorbeeld door woningsplitsing.
- De WOZ-waarde is geen geldig bewijs dat een koopwoning betaalbaar is.
- Voor de opgegeven woningen mag geen andere financiële steun zijn ontvangen uit een van de genoemde eerdere woningbouwregelingen (zie 'Hoeveel krijg je?').
- Er geldt geen instandhoudingstermijn in de regeling voor de betaalbare woningen die worden geregistreerd.
Raakt het beschikbare budget op, dan wordt het verdeeld over de gemeenten naar rato van het aantal betaalbare woningen dat in aanmerking komt.
Hoe vraag je de Realisatiestimulans aan?
Er is geen apart aanvraagformulier: gemeenten registreren betaalbare woningen via de jaarlijkse SiSa-verantwoording ('Single Information, Single Audit') die al onderdeel is van de gemeentelijke jaarstukken. De SiSa-code voor de Realisatiestimulans is J17.
Stappen:
- De gemeente geeft jaarlijks in de SiSa-verantwoording het aantal betaalbare woningen op waarvan de bouw in het voorafgaande jaar is gestart.
- Daarnaast geeft de gemeente een inschatting van het aantal betaalbare woningen waarvan de bouw start in het jaar waarin de verantwoording wordt ingediend.
- Gemeenten dienen de SiSa-verantwoording jaarlijks uiterlijk op 15 juli in.
- Is een woning van het jaar ervoor vergeten te registreren, dan kan dit alsnog met indicator J17/03 op het SiSa-verantwoordingsformulier, mits dit binnen de looptijd van de regeling gebeurt en er voldoende budget is.
Als bewijs dat de bouw is gestart geldt:
- Voor nieuwbouw: een BAG-registratie van de startbouw (status 'Bouw gestart' op het pandobject, met de woningen als verblijfsobjecten daarbinnen).
- Voor verbouw (transformatie, optopping, splitsing): een gezamenlijke verklaring van gemeente en ontwikkelaar, op te stellen met het beschikbare format. Deze verklaring wordt ondertekend door de ontwikkelaar(s)/eigenaar en door de wethouder of gemandateerde van de gemeente, en bevat per opgegeven woning het verblijfsobjectnummer.
Als bewijs dat een woning betaalbaar is, gebruikt de gemeente een anterieure overeenkomst, koopovereenkomst of erfpachtovereenkomst waarin de woningprijssegmenten zijn vastgelegd. Ontbreken die, dan volstaat minimaal één van de volgende documenten: prestatieafspraken met woningcorporaties, een rapport over de huurprijs volgens het woningwaarderingsstelsel, een omgevingsvergunning met vastgestelde woonsegmenten en prijsniveaus, gegevens uit het Kadaster ter onderbouwing van de v.o.n.-prijs, een taxatie of waardebepaling door een erkend taxateur, of een ondertekende verklaring van de ontwikkelaar of eigenaar (eventueel met hetzelfde format). De gemeentelijke accountant controleert deze gegevens en bepaalt uiteindelijk welk bewijs in de SiSa-verantwoording wordt gebruikt.
Welke documenten heb je nodig?
Het loket publiceert 1 document bij deze regeling: formats, verklaringen en de regelingtekst zelf. Je kunt ze hier rechtstreeks downloaden.
- Realisatiestimulans format gezamenlijke verklaring Word document | 69.04 KBDownloadWord · 1 pagina
Formatdocument voor een gezamenlijke verklaring van gemeente en ontwikkelaar/eigenaar, te ondertekenen door de ontwikkelaar(s)/eigenaar en de wethouder/gemandateerde, dat je gebruikt als bewijs dat de bouw is gestart bij verbouw (transformatie, optopping of splitsing) of als bewijs van betaalbaarheid van de woningen wanneer overeenkomsten zoals een anterieure- of koopovereenkomst ontbreken.
Vraag het dossier
Stel een vraag over Realisatiestimulans. Het antwoord komt uitsluitend uit de documenten van het loket zelf, met de vindplaats erbij. Staat het er niet in, dan zegt de chat dat.
Waar komt deze informatie vandaan?
- Realisatiestimulansrvo.nl · gecontroleerd 18 aug 2026
Deze pagina is samengesteld uit de officiële publicaties van Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties; controleer de definitieve voorwaarden altijd bij het loket zelf.