Subsidieregeling monumenten Fryslân 2026

Per onderdeel gelden verschillende eisen aan het object:

• Restauratie (met of zonder herbestemming) en herstel van boerderijdaken van rijksmonumenten: het monument moet zijn aangewezen als rijksmonument (opgenomen in het Rijksmonumentenregister), niet zijnde een archeologisch monument.
• Restauratie (met of zonder herbestemming) en herstel van boerderijdaken van gemeentelijke monumenten: het monument moet op grond van een gemeentelijke verordening als gemeentelijk monument zijn aangewezen en op de gemeentelijke monumentenlijst staan.
• Onderhoud van molens: de molen moet zijn aangewezen als rijksmonument.

Voor alle onderdelen geldt dat geen subsidie wordt verstrekt voor een woonhuis of oorspronkelijk woonhuis (zoals de regeling die begrippen definieert), en niet voor een monument dat eigendom is van een overheid of door een overheid wordt gebruikt voor publieke taken. Eigenaren van een woonhuis-monument komen dus niet in aanmerking voor deze subsidie; zij kunnen wel gebruikmaken van een lening bij het Nationaal Restauratiefonds of van de landelijke Woonhuisregeling voor onderhoud.

Per monument kan per openstelling maximaal één aanvraagformulier worden ingediend; gecombineerde aanvragen voor meerdere monumenten in één aanvraag zijn niet mogelijk.

Restauratie rijksmonumenten (met of zonder herbestemming, of deelrestauratie):

• Subsidiabel zijn de restauratiekosten zoals beschreven in de Leidraad subsidiabele instandhoudingskosten, voor zover technisch noodzakelijk, sober en doelmatig.
• Bij een klinkend monument (uurwerk, orgel, beiaard of luidklok) ook de kosten uit de Nota Klinkende Monumenten.
• Bij een groen monument uitsluitend de kosten van de onderdelen genoemd in paragraaf 92 van de Leidraad.
• Niet subsidiabel: kosten die al zijn gesubsidieerd via de Subsidieregeling instandhouding monumenten (rijksregeling SIM), en kosten van werkzaamheden die al zijn gestart voordat de aanvraag is ingediend (tenzij vooraf schriftelijk toegestaan door gedeputeerde staten).

Herstel dak van een rijksmonumentale of gemeentelijke boerderij:

• Subsidiabel is restauratie of reconstructie van de (traditionele) dakbedekking, of delen daarvan.
• Aanvullend subsidiabel: kosten van restauratie van onderliggende onderdelen (panlatten, rietlatten, stopriet, spreilaag, tengels, juffers, sporen), maar alleen als die in een rapport van de Monumentenwacht als matig of slecht zijn aangemerkt.

Restauratie gemeentelijke monumenten: dezelfde systematiek als bij rijksmonumenten (Leidraad subsidiabele instandhoudingskosten, Nota Klinkende Monumenten bij klinkende monumenten, paragraaf 92 bij groene monumenten).

Onderhoud rijksmonumentale molens:

• Subsidiabel zijn de kosten die door het rijk subsidiabel zijn geacht in de lopende SIM-beschikking voor die molen.
• Niet subsidiabel: werkzaamheden gericht op verplaatsing van de molen, op restauratie van de molen, of die in overwegende mate op reconstructie zijn gericht.

Voor alle onderdelen geldt: geen subsidie voor woonhuizen of oorspronkelijke woonhuizen, niet voor monumenten in eigendom van of gebruikt door een overheid voor publieke taken, en niet als schade volledig door een verzekering wordt gedekt.

Rijksmonumenten:

• Restauratie bij herbestemming: maximaal 65% van de subsidiabele kosten, met een minimum van € 5.000 en een maximum van € 500.000.
• Restauratie (niet zijnde een molen): maximaal 50% van de subsidiabele kosten, minimum € 5.000, maximum € 500.000.
• Restauratie van een rijksmonumentale molen: maximaal 60% van de subsidiabele kosten, minimum € 5.000, maximum € 500.000.
• Deelrestauratie (niet zijnde een molen): maximaal 50% van de subsidiabele kosten, minimum € 5.000, maximum € 250.000.
• Deelrestauratie van een rijksmonumentale molen: maximaal 60% van de subsidiabele kosten, minimum € 5.000, maximum € 250.000.
• Herstel/reconstructie dak rijksmonumentale boerderij: maximaal 50% van de subsidiabele kosten, minimum € 5.000, maximum € 25.000.

Gemeentelijke monumenten:

• Restauratie bij herbestemming: maximaal 65% van de subsidiabele kosten, minimum € 5.000, maximum € 25.000.
• Restauratie, en herstel boerderijdak: maximaal 50% van de subsidiabele kosten, minimum € 5.000, maximum € 25.000.
• Deelrestauratie: maximaal 50% van de subsidiabele kosten, minimum € 5.000, maximum € 12.500.

Onderhoud rijksmonumentale molens: maximaal 15% van de subsidiabele kosten, met een minimum van € 500 en een maximum van € 10.875.

Aanvragen waarbij het te verstrekken subsidiebedrag lager is dan € 5.000 (bij restauratie/deelrestauratie/dakherstel) of lager dan € 500 (bij molenonderhoud) worden geweigerd.

De aanvraag wordt ingediend door de eigenaar of zakelijk gebruiksgerechtigde van het monument, of door een gemachtigde namens hen. Per monument kan per openstelling maximaal één aanvraag worden ingediend; voor elke aanvraag is een apart formulier nodig.

De aanvraag kan op de volgende manieren worden ingediend: digitaal (met DigiD of e-herkenning), per post, of persoonlijk afgegeven bij de balie van het provinciehuis. Aanvragen per e-mail zijn niet mogelijk. Vanwege de omvang van de bijlagen mogen die op een digitale gegevensdrager (zoals een USB-stick) worden meegestuurd of afgegeven.

Het aanvraagformulier moet volledig zijn ingevuld en ondertekend door de eigenaar, de zakelijk gebruiksgerechtigde of diens gemachtigde. Bij een bevoegdheid van meerdere bestuurders gezamenlijk (zoals blijkt uit de Kamer van Koophandel of de statuten) moeten meerdere bestuurders ondertekenen; bij een kerkgenootschap gaat het meestal om minimaal twee bestuurders (vaak rentmeester en secretaris).

Verplichte bijlagen verschillen per onderdeel, maar kunnen onder meer omvatten:

• Een restauratieplan (met werkomschrijving of bestek en een sluitende begroting, of bij bepaalde onderdelen een uitgewerkte offerte in plaats van een begroting). Gebruik hiervoor het beschikbare begrotingsmodel, met keuze voor "Gebouwd" of "Groen" monument.
• Een bouwhistorisch onderzoek (bij herbestemming).
• Een inspectierapport van de Monumentenwacht (bij urgentie-eisen) of een rapport van een deskundige (bij groene monumenten).
• Een kopie van de omgevingsvergunning, of een verklaring van de gemeente dat geen vergunning nodig is.
• Een ondertekende machtiging (bij een gemachtigde), een uittreksel van het Handelsregister en de statuten (bij inschrijving bij de Kamer van Koophandel), of een document dat aantoont dat de ondertekenaars namens een kerkgenootschap mogen optreden.
• Bij molenonderhoud: een kopie van de lopende SIM-subsidiebeschikking van het rijk.

Een niet volledig ingevuld formulier leidt tot een verzoek om aanvullende informatie; de datum waarop de aanvraag volledig is, geldt als datum van binnenkomst voor de verdeling van het budget.

Voor de restauratie van rijksmonumenten geldt daarnaast dat mogelijk een omgevingsvergunning of gemeentelijke monumentenvergunning nodig is; deze moet zijn ingediend voordat de subsidie wordt aangevraagd. Een eventuele ontheffing op grond van de Wet natuurbescherming staat los van de subsidieaanvraag en kan rechtstreeks bij de provincie worden aangevraagd, of via de omgevingsvergunning bij de gemeente lopen.

Bevoorschotting en betaling:

• Subsidies tot € 25.000 worden volledig bevoorschot.
• Bij subsidies vanaf € 25.000 bedraagt het voorschot maximaal 80% van het verleende subsidiebedrag.
• Het voorschot wordt eenmalig uitgekeerd, op het moment dat in de subsidiebeschikking is genoemd, op de opgegeven bankrekening.

Verantwoording en vaststelling:

• Bij subsidies tot € 25.000 toont de subsidieontvanger desgevraagd aan dat de activiteiten zijn verricht en aan de verplichtingen is voldaan; gedeputeerde staten stellen de subsidie ambtshalve vast binnen 22 weken na de datum waarop de activiteiten uiterlijk moeten zijn verricht.
• Bij subsidies vanaf € 25.000 tot € 125.000 dient de ontvanger een vaststellingsaanvraag in met een activiteitenverslag en een verklaring inzake werkelijke kosten en opbrengsten, binnen 13 weken na de uiterste of feitelijke einddatum van de activiteiten. Gedeputeerde staten stellen de subsidie vast binnen 22 weken na ontvangst van die aanvraag.
• Bij subsidies vanaf € 125.000 dient de ontvanger een vaststellingsaanvraag in met een activiteitenverslag, een financieel verslag (met werkelijk gemaakte en betaalde kosten, gerealiseerde opbrengsten en eigen bijdrage) en een controleverklaring bij dat financieel verslag, eveneens binnen 13 weken. Vaststelling volgt binnen 22 weken na ontvangst.

Verplichtingen tijdens de looptijd (voor restauratie, per onderdeel kan dit iets afwijken):

• Starten binnen twee jaar na de datum van subsidieverlening.
• Voltooien binnen drie jaar na de datum van subsidieverlening (eenmalige verlenging met maximaal één jaar is mogelijk op gemotiveerd schriftelijk verzoek).
• Het monument gedurende minimaal vijf jaar na de werkzaamheden onderhouden in de staat waarin het door de activiteiten is gebracht.
• Controle op de uitvoering toelaten door rijk, provincie en gemeente.
• Onverwijld melden zodra aannemelijk is dat de werkelijke kosten 20% of meer lager uitvallen dan begroot.
• Bij rijksmonumenten (behalve boerderijdaken en groene monumenten): uitvoering onder directievoering van een architect en aanmelding bij Restauratie Opleidingsprojecten (ROP) voor het beschikbaar stellen van leerlingenwerkplaatsen.
• Het monument voor een deel van de categorieën minimaal drie dagen per jaar openbaar toegankelijk houden, of aanmelden en openstellen voor de Open Monumentendag als het voor wonen of bedrijf wordt gebruikt.
• Bij overdracht van eigendom of zakelijk recht: binnen drie maanden na de overdracht een aanvraag tot vaststelling indienen.

Voor onderhoud van rijksmonumentale molens geldt een eigen termijn: de activiteiten moeten worden voltooid binnen de termijn die in de lopende SIM-beschikking van het rijk is genoemd.